In mei namen we veertig Vlaamse zorgbestuurders mee op een tweedaags werkbezoek, in een touringbus door Nederland. We lieten de traditionele congreszaal links liggen en gingen de wijk in. Om met eigen ogen te zien en te ervaren hoe je inspirerende en innovatieve woonzorginitiatieven kunt organiseren. Onze drie meest opvallende inzichten delen we ook met je.
Je kunt je misschien wel voorstellen hoe dat eruit zag. Een bus vol volwassenen die van plek naar plek rijden, vanuit het hotel, met lunch en snacks voor onderweg. We nemen je mee op reis langs 6 initiatieven die op hun eigen manier invulling geven aan ouder worden in een veranderende samenleving.
Katrien Verhegge, directeur Woonzorg Zorgnet-Icuro (Vlaamse werkgeversorganisatie voor o.a. ouderenzorg) heeft ons overgehaald om dit te organiseren, omdat zij onze andere kijk op ouder worden zo inspirerend vond en dit graag met haar collega’s wilde delen. Niet dat een busreis organiseren hoort niet bij ons dagelijks werk, maar een andere kijk bieden op ouderen wel. En wat was het een feestje om te organiseren!
Van Austerlitz tot Oudewater
We begonnen in de gemeente Zeist, bij Austerlitz Zorgt, waar het dorp zelf de zorg heeft georganiseerd. Een coöperatie van buurtbewoners, drie betaalde mensen, ruim honderd vrijwilligers en een bestuur uit de wijk. Zij vormen het hart van het dorp. Geen dienstverlening, maar gedeelde verantwoordelijkheid. Een initiatief waarvoor zelfs delegaties uit Japan en China naar Nederland komen om dit in de praktijk te zien.
“Een gezonde gemeenschap bestaat uit een mix van zorgende én niet-zorgende mensen. Net daarin zit het evenwicht.”
Zorgbestuurder Zorgnet-Icuro
Een wooncomplex en gastenhuis naast elkaar
We vervolgden onze weg naar het historische landgoed de Oude Tempel in Soesterberg. Hier staan twee totaal verschillende concepten letterlijk naast elkaar. Omringd door een groot groen park met een enorm stuk bos eromheen.
Aan de ene kant staat het Gastenhuis Soesterberg: een kleinschalig gastenhuis voor mensen met dementie. Aan de andere kant vind je Seasons-de oude tempel: een wooncomplex met 47 comfortabele huurappartementen, met zorg dichtbij als dat nodig is. En doordat je elkaar vaak tegenkomt, ontstaan spontane ontmoetingen en wandelgroepjes. Op een natuurlijke en ongedwongen manier. Letterlijk twee totaal verschillende concepten, met twee verschillende businessmodellen én twee verschillende partijen die samenwerken vanuit één gedeelde urgentie.
Een gemeenschap waar buren naar elkaar omkijken
We sloten dag 1 af in Hilversum bij Liv Inn, midden in het centrum. Dit voormalige verzorgingstehuis is omgetoverd tot een levendige en warme omgeving. Met ruim honderd toekomstgerichte sociale huurwoningen. Zelfstandigheid staat hier voorop, en het gezelschap van anderen moet je als bewoner op prijs stellen. Buren kijken hier naar elkaar om, en maken dagelijks gebruik van de vele gezamenlijke ruimtes zoals een grote huiskamer, bruin café, theaterruimte, tuin, klusruimte en keuken. Ook mensen uit de buurt zijn van harte welkom om mee te doen met activiteiten, binnen te lopen voor koffie of een maaltijd. Het unieke is dat de woningcorporatie Habion en de zorgorganisatie Amaris hier écht samenwerken.
Een levendige stadswijk
Dag twee begint met een rit naar Haarlem. Bij Hof van Jacob zien we hoe drie partijen (maatschappelijk vastgoedontwikkelaar Zenzo, belegger Achmea Real Estate en zorgorganisatie Sint Jacob) vanuit een gedeelde langetermijnvisie iets hebben neergezet dat geen van hen alleen had gekund. Op de voormalige plek van de Jacob-kliniek is een levendige stadswijk ontstaan waar wonen en zorg in elkaar overlopen. Uiteindelijk komen er 7 gebouwen te staan met in totaal 287 zorgwoningen en diverse voorzieningen. Inclusief met een bruisende horecagelegenheid voor de buurt. Bewoners huren een woning van de belegger, met de zekerheid dat zorg dichtbij is als dit nodig is.
Een gedeeld huishouden met eigen appartement
We vervolgen onze weg naar het kantoor van de ANBO-PCOB in Woerden waar we werden ontvangen met een heerlijke lunch. We mochten hier uitwijken om het verhaal van Stichting ThuisHuis te ervaren. Thuishuis is een vrijwilligersorganisatie die zich inzet om eenzaamheid onder ouderen te voorkomen en te verminderen. Een levendige presentatie met verhalen en beelden van bewoners en vrijwilligers maakten veel indruk op de zorgbestuurders. Een concept dat zo leunt op vrijwilligers kennen ze in Vlaanderen nog niet. Bij het woonzorgconcept van Thuishuis wonen alleenstaande 55-plussers in een gedeeld huishouden met de privacy van een eigen appartement. Dit concept is bedoeld voor ouderen die in principe nog zelfstandig kunnen wonen, maar behoefte hebben aan verbinding en de zekerheid van een nabijgelegen netwerk.
“Iedere gemeenschap heeft haar eigen couleur locale. Er bestaat geen standaardmodel.”
Zorgbestuurder Zorgnet-Icuro
Een woonzorgcentrum als ontmoetingsplek van de buurt
De dag eindigde in Oudewater, bij De Wulverhorst: een woonzorgcentrum dat de grens tussen ‘binnen’ en ‘buiten’ zo ver mogelijk heeft opengeschoven. Het Touwteam koppelt mensen met een ondersteuningsvraag aan vrijwilligers en welzijnsorganisaties, zodat mensen langer thuis kunnen blijven. En net om de hoek: Schuylenburcht, een eigentijdse woonplek waar zelfstandigheid en zorg samenkomen rondom een ontmoetingspunt dat ook voor de buurt openstaat.
Niet méér zorg. Maar anders kijken.
Eén ding is duidelijk: als we de zorg blijven organiseren zoals vandaag, moet straks één op drie mensen in de zorg werken (en dat is in Vlaanderen niet anders). Dat is simpelweg niet haalbaar.
3 inzichten over succesvolle initiatieven
- Het zijn de plekken waar het leven centraal staat, niet de zorg.
Succesvolle initiatieven ontstaan als de bewoner, familie en buurt de ruimte krijgen om initiatief te nemen. Professionals en vrijwilligers sluiten aan waar dat nodig is. - Het zijn de plekken waar wordt samengewerkt vanuit een gedeeld waarde
Er is niet een succesvol concept dat is te gieten in één model of één beleidsdocument. Het vraagt om organisaties die durven experimenteren. Gemeenten die anders kijken naar wonen en leefbaarheid. Investeerders die verder kijken dan stenen. En bestuurders die bereid zijn om voorbij bestaande systemen te denken. Ontwikkelaars, vastgoedpartijen en zorgaanbieders die samen optrekken vanuit een gezamenlijke visie: de gemeenschap centraal. Ze ontwerpen een omgeving, geen ‘zorglocatie. - Het zijn de plekken waar wonen is zoals thuis
Fijn wonen voelt niet als ‘wonen met zorg’. De plekken waar bewoners zelfstandig leven en zoveel mogelijk doen wat ze altijd al deden. Koffie maken voor bezoek, samen in de tuin zitten, een wandeling maken of even naar de winkels. Maar wel met de zekerheid van hulp of ondersteuning dichtbij.
Stem jouw woonzorgconcept af op de behoefte van de inwoners van morgen
Wil jij inzicht in wat bewoners in jouw regio nodig hebben en hoe je jouw woon-/zorgconcepten hier naadloos op afstemt? Bij Bureauvijftig vertalen we de wensen van de nieuwe generatie ouderen naar strategieën, woonzorgvisies en/of woonconcepten. Door kwalitatief onderzoek, regioanalyses en het BSR-model maken we woonwensen van inwoners inzichtelijk: nu en in de toekomst.
Lees meer hierover in onze column over leefstijlen.
Benieuwd hoe jouw organisatie zich kan voorbereiden? Dan drinken we graag een kop koffie. Neem contact met ons op om verder te praten.
